Το υπερβολικό αλάτι στο φαγητό πλήττει τη μνήμη και τη διάθεση, σύμφωνα με μελέτη

Η υπερβολική κατανάλωση αλατιού δεν επηρεάζει μόνο την καρδιά, αλλά και τον εγκέφαλο, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό European Journal of Pharmacology. Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι η διατροφή με πολύ αλάτι μπορεί να διαταράξει την ισορροπία των βακτηρίων στο έντερο, με αποτέλεσμα φλεγμονή στον εγκέφαλο και μειωμένη μνήμη. Τα ευρήματα ανοίγουν νέους δρόμους για την κατανόηση της σχέσης διατροφής και γνωστικών λειτουργιών.

Το αλάτι είναι απαραίτητο για πολλές λειτουργίες του οργανισμού, αλλά η υπερβολική πρόσληψή του θεωρείται επικίνδυνη. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά λιγότερα από 5 γραμμάρια την ημέρα, ωστόσο οι περισσότεροι ενήλικες καταναλώνουν διπλάσια ποσότητα, με κάποιες χώρες να ξεπερνούν ακόμη και αυτό. Εκτός από την αύξηση της αρτηριακής πίεσης, πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι η υπερκατανάλωση αλατιού μπορεί να επηρεάσει άμεσα τον εγκέφαλο, προκαλώντας προβλήματα στη μνήμη και στη συναισθηματική ρύθμιση.

Αλάτι: Από την περιφέρεια στον εγκέφαλο

Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, η ομάδα των ερευνητών από την Κίνα επικεντρώθηκε στον άξονα εντέρου–εγκεφάλου, δηλαδή στην επικοινωνία μέσω βιοχημικών σημάτων μεταξύ του γαστρεντερικού συστήματος και του κεντρικού νευρικού συστήματος. Το μικροβίωμα του εντέρου, δηλαδή τα τρισεκατομμύρια μικροοργανισμών που κατοικούν στο πεπτικό, παίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του μεταβολισμού και της ανοσολογικής απόκρισης. Οι επιστήμονες υπέθεσαν ότι η χρόνια κατανάλωση αλατιού αλλάζει τη σύνθεση των βακτηρίων, οδηγώντας σε φλεγμονή στον εγκέφαλο.

Για να το ελέγξουν, οι ερευνητές πραγματοποίησε δοκιμές σε αρσενικά ποντίκια έξι μηνών. Η μία ομάδα έλαβε κανονική διατροφή με 0,4% αλάτι, ενώ η άλλη έλαβε 8% αλάτι, ποσοστό που θεωρείται υψηλό. Τα πειραματόζωα ακολούθησαν τη διατροφή αυτή για έξι μήνες, ώστε να παρατηρηθούν οι μακροχρόνιες επιδράσεις. Κατά τη διάρκεια της μελέτης καταγράφηκαν βάρος, κατανάλωση νερού και αρτηριακή πίεση. Τα ποντίκια με υψηλή πρόσληψη αλατιού ήπιαν περισσότερο νερό και παρουσίασαν αυξημένη πίεση, επιβεβαιώνοντας ότι η διατροφή είχε σημαντικές φυσιολογικές επιπτώσεις.

Τι αποτελέσματα προέκυψαν από τα διάφορα τεστ

Μετά τον έλεγχο της συμπεριφοράς, οι επιστήμονες αξιολόγησαν τη μνήμη και το άγχος των ποντικιών. Σε τεστ ανοιχτού χώρου, τα ποντίκια με υψηλή πρόσληψη αλατιού παρέμεναν περιμετρικά, αποφεύγοντας το κέντρο, που αποτελεί ένδειξη αυξημένου άγχους. Σε τεστ OCD, έθαβαν περισσότερα αντικείμενα, δείχνοντας αγχώδη καταναγκαστική συμπεριφορά. Επίσης, στην αναγνώριση νέου αντικειμένου, δεν έδειξαν προτίμηση στο νέο αντικείμενο, αποκαλύπτοντας ελλείμματα στη μνήμη αναγνώρισης. Τέλος, για την ίδια ομάδα, η εξέταση του ιππόκαμπου, περιοχής του εγκεφάλου κρίσιμης για τη μνήμη, έδειξε μείωση της πυκνότητας των νευρώνων στις περιοχές CA1 και CA3, ενώ η γενετική ανάλυση αποκάλυψε αυξημένη έκφραση γονιδίων φλεγμονής, όπως το Il1b, και μείωση γονιδίων που προστατεύουν τα κύτταρα, όπως το Casp4, υποδεικνύοντας νευροφλεγμονή.

Παράλληλα, σημαντικές αλλαγές εντοπίστηκαν στην ανάλυση του μικροβιώματος: αύξηση βακτηρίων της ομάδας Actinobacteriota και μείωση των Prevotellaceae, ενώ στο επίπεδο γένους παρατηρήθηκε άνοδος των Dubosiella και Anaeroplasma. Αυτές οι αλλαγές συνδέθηκαν στατιστικά με τις μεταβολές των γονιδίων στον εγκέφαλο, υποστηρίζοντας ότι η διαταραχή του εντερικού μικροβιώματος επηρεάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου μέσω μεταβολιτών ή σημάτων που φτάνουν στον ιππόκαμπο.

Οι περιορισμοί αλλά και οι προοπτικές της μελέτης

Παρά τα ελπιδοφόρα αποτελέσματα, η μελέτη έχει περιορισμούς: διεξήχθη σε ποντίκια και δείχνει συσχετίσεις, όχι απόλυτη αιτιώδη σχέση. Μελλοντικά πειράματα με μεταμόσχευση κοπράνων και χρήση θηλυκών ποντικιών θα εξετάσουν αν οι αλλαγές στο μικροβίωμα προκαλούν άμεσα τις εγκεφαλικές μεταβολές. Η τελική επιδίωξη είναι να αναπτυχθούν στρατηγικές προστασίας της γνωστικής λειτουργίας μέσω διατροφής ή μικροβιακής παρέμβασης.